Wednesday, 1 June 2011

ခ်ာႏိုဘိုင္း ၫူကလီးယားျပႆနာ အပိုင္း (၆)


Chernobyl Nuclear Accident Part 6 

စမ္းသပ္မႈ႔လုပ္စဥ္အတြင္းမွာ အဲ့ဒီက လူေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ဘယ္လိုခံယူခ်က္ရွိလဲဆိုရင္ လြန္ကဲ ေသာ ကိုယ့္ကိုယ္ ကို ယုံၾကည္မႈ႔ဆိုတဲ့ (over-confidence) ရွိေနပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုရင္ အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက ဓါတ္ေပါင္းဖို ဟာ ေနာက္ဆုံးေပၚျဖစ္တဲ့အျပင္ တျခားေသာ RBMK type ၫူစက္႐ုံေတြ ရဲ႕ စံျပ ေမာ္ဒယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို စက္႐ုံမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရတဲ့လူေတြဟာလဲ.. သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္မွာ စံျပအျဖစ္ေ႐ြးခ်ယ္ ခံခဲ့ရတဲ့ လူေတြျဖစ္တဲ့ အခါက်ေတာ့ သူတို႔ စိတ္ထဲမွာ သူတို႔ကို သူတို႔ (Elite Crew) သိပ္ေတာ္တဲ့လူေတြ လို႔ ခံစားေနရတဲ့ သေဘာထားရွိေနခဲ့တယ္လို႔ ယူဆရတယ္ေပါ့။ 
ဒီလို စိတ္အခံရွိေနတဲ့ အတြက္ ဂ႐ုတစိုက္ လုပ္ေဆာင္ လိုက္နာရမယ့္ လုံၿခဳံစိတ္ခ် ရန္အတြက္လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ အလက္ေတြကို လိုက္နာရန္ ပ်က္ကြက္ ခဲ့တာကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတြ႕ရွိရတယ္။ ဒါကို ပိုဆိုးသြားေစ တာကေတာ့ စမ္းသပ္မႈ႔ကို ေခါင္းစဥ္တပ္တာ၊ အဆင့္ သတ္မွတ္တာ လြဲမွားသြား တာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လို လြဲမွားသြားလဲဆိုေတာ့၊ ဒီ စမ္းသပ္ခ်က္ကို လုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာ မွာ စက္႐ုံပိုင္းက ဘယ္လိုယူဆလဲ ဆိုေတာ့ ဒါဟာအေအးေပးစနစ္ အတြက္ အေရးေပၚလၽွပ္စစ္ဓါတ္အား လုံေလာက္မႈ႔ ကိစၥကို စမ္းသပ္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လၽွပ္စစ္ဓါတ္ထုတ္ေပးမယ့္ တာဘိုင္ထုတ္လုပ္သူေတြရဲ႕ လမ္းၫႊန္ မႈ႔ေအာက္မွာလုပ္ရမယ့္ဟာ ျဖစ္တယ္၊ ၫူကလီးယား ကိစၥမပါဝင္ေသာ စမ္းသပ္ခ်က္ လို႔ အဆင့္ အတန္းသတ္မွတ္ ပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ၫူကလီယား ေလာင္စာအမ်ိဳးအစားအသစ္ တို႔ ဓါတ္ျပဳ႕မႈ႔တို႔ကို စမ္းသပ္ရင္ ေတာ့ ၫူကလီးယား ကိစၥပါဝင္တဲ့ စမ္းသပ္ခ်က္လို႔ သတ္မွတ္ပီး ဦးစားေပးအဆင့္မွာ ထားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ခုစမ္းသပ္ခ်က္ကိုေတာ့ ႐ိုး႐ိုး လၽွပ္စစ္ဓါတ္အား အတြက္ စမ္းသပ္ မႈ႔ လို႔ အဆင့္သတ္မွတ္လိုက္ တာျဖစ္ပါတယ္။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ဒီစမ္းသပ္ခ်က္ လုပ္တဲ့ လူေတြနဲ႔ ၫူကလီးယား စက္႐ုံအတြက္ လည္ပါတ္ေရး ႏွင့္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ေရး (safety and operation department) တာဝန္ယူထားတဲ့ ဌာန ၾကားမွာ လိုက္နာရမယ့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အဆင့္ဆင့္အတြက္ အျပန္အလွန္ သတင္း ဖလွယ္ မႈ႔ေတြ ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္မႈ႔ေတြ မရွိေတာ့ပါဘူး။
.
စမ္းသက္ခ်က္လုပ္ခဲ့ တဲ့ မွတ္တမ္းက ေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္တယ္။

April 25 ( day 1 )
1:00 AM  ေပါင္းဖို ရဲ႕ ပါဝါ ထုတ္လႊတ္မႈ႔ကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္း စေလ်ာ့တယ္။ ဒီလိုေလ်ာ့ လိုက္တဲ့အတြက္ ေရေႏြးေငြ႕ ထုတ္လႊတ္မႈ႔ ေလ်ာ့က်လာပီး တာဘိုင္ လည္ပါတ္ႏုန္းလဲ လိုက္ပါေႏွးလာတယ္။ ဘာလို႔ေလ်ာ့တာလဲ ဆိုရင္ အရင္ရွင္းျပခဲ့သလို ပဲ တာဘိုင္ လည္ပါတ္မႈ႔ ေႏွးလာလို႔ တာကေန ထုတ္တဲ့ လၽွပ္စစ္ဓါတ္ဟာ ဒီဇယ္ မီးစက္ေတြ အသက္ မဝင္လာခင္ထိ လုံေလာက္မႈ႔ ရွိ မရွိ သိခ်င္လို႔ျဖစ္တယ္။ 

1:05 PM စမ္းသပ္ခ်က္ စတင္ပီး ၁၂ နာရီခန္႔ အၾကာမွာေတာ့ ပါဝါ ေလ်ာ့တာ ၅၀ % အဆင့္ထိေရာက္လာတယ္။ ခုခ်ိန္မွာ တာဘိုင္ တလုံးပဲ လည္ရန္လိုတဲ့အတြက္ တာဘိုင္ နံပါတ္ ၂ ကို ပိတ္လိုက္ပါတယ္။

2:00 PM ပုံမွန္လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ ေပါင္းဖို ရဲ႕ ပါဝါ ကို ၃၀% ေရာက္သည္အထိဆက္လက္ ေလ်ာ့ရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုဆက္လက္ေလ်ာ့ဖို႔ကို လၽွပ္စစ္ျဖန္ျဖဴးေရးဌာနက ခြင့္မျပဳ႕ပါဘူး။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ပင္မဓါတ္အားေပးကြန္ယက္မွာ စြမ္းအင္လိုအပ္တဲ့ဟာက ရွိေနတဲ့အတြက္ ပါဝါကို ဆက္ေလ်ာ့ခြင့္မေပးပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေပါင္းဖိုဟာ ၅၀% ပါဝါနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ၉နာရီေက်ာ္ၾကာ ဆက္လက္ေမာင္းႏွင္ေနခဲ့ရတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ၉ နာရီေက်ာ္ၾကာပီး သန္းေခါင္ယံအခ်ိန္ေရာက္လာပီ မို႔ အထက္က လၽွပ္စစ္ဓါတ္ကို ေလ်ာ့လို႔ရပီလို႔ ခြင့္ျပဳ႕ခ်က္စေပးပါတယ္။

April 26 ( day 2 )
12:28 AM  ဒီအခ်ိန္မွာ  ေအာ္ပေရ တာ ၁ ေယာက္က ပါဝါ ေလ်ာ့ပီး ၃၀% ထိန္းထားရမွာကို ကြန္ထ႐ိုး ခလုတ္တခုကို မွားႏွိပ္လိုက္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပါဝါဟာ ႐ုတ္တရက္ ၃% ထိေရာက္ေအာင္ ထိုးက်သြားပါတယ္။  ဒီ running condition မွာ positive void coefficient က အဓိက လႊမ္းမိုးလာပါပီ။ ဒါ့ေၾကာင့္ အပူတက္လာပီးေရေႏြးေငြ႕ထုတ္တာတက္လာပါတယ္။

1:00 1:20 AM ဒီအတိုင္းဆက္ထားရင္ အပူလြန္ကဲတာေတြျဖစ္မွာဆိုးတဲ့အတြက္ ေအာ္ပေရ တာေတြက ပါဝါထုတ္လႊတ္မႈ႔ကို ျပန္တက္ လာေအာင္ ႀကိဳးစားၾကပါတယ္။ ပထမ ဗို႔အားထိန္း စက္ေတြကို ပိတ္လိုက္တယ္။ ေနာက္ Control Rods  ေတြ ကို ၆ေခ်ာင္းပဲ ခ်န္ထားပီး ..က်န္တာေတြအကုန္ဆြဲထုတ္ပစ္လိုက္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေပါင္းဖို လုံၿခဳံေရးဆိုင္ရာ ၫႊန္ၾကားခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖါက္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ပုံမွန္အတိုင္းဆိုရင္ အနဲဆုံး အေခ်ာင္း ၃၀ ခ်န္ထားရမွာပါ။ အမွန္က အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ Control Rods ေတြထည့္ခ် လိုက္ပီးေပါင္းဖိုကိုရပ္လိုက္ရင္ အိုေကပါတယ္။ ျပႆနာတက္စရာအေၾကာင္းမရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ပါဝါျပန္တက္လာေအာင္ Control Rods  ေတြကို ဆြဲထုတ္လိုက္တဲ့အတြက္ ဓါတ္ျပဳ႕မႈ႔တက္လာပီး အပူခ်ိန္တက္လာပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရကေန ေရေႏြးေငြ႕ျဖစ္ႏုန္းတက္လာပီး ေပါင္းဖိုမွာေရနည္းလာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔က ေပါင္းဖိုထဲကို ေရမ်ားမ်ားလႊတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားပါတယ္။ ေရစီး ဆင္းမႈ႔ဟာ မွန္မွန္မဟုတ္ပဲ ႐ုတ္တရက္မ်ားေအာင္ ျမန္ျမန္ေရပမာဏတက္လာေအာင္ ႀကိဳးစားတဲ့သေဘာေပါ့။ ဒီလိုလုပ္လိုက္တဲ့အတြက္ ေရ႐ုတ္တရက္မ်ားလာတာေၾကာင့္ အပူခ်ိန္ဟာလဲတခါျပန္က်သြားပါတယ္။ အပူခ်ိန္အနည္းငယ္အေျပာင္းအ လဲျဖစ္တာဟာ ပါဝါ ထုတ္တဲ့ေနရာမွာ ၾကေတာ့ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ႔ ႀကီးမားပါတယ္။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ေပါင္းဖိုရဲ႕ မတည္မၿငိမ္ ျဖစ္မႈ႔ဟာ ပိုမ်ားလာတယ္။ ပုံမွန္ဆိုရင္ ဒီလိုမတည္မၿငိမ္ျဖစ္လာရင္ အေရးေပၚ ရပ္တန္႔မယ့္ စနစ္ကေပါင္းဖိုကို သူအလိုလို ရပ္သြားေအာင္လုပ္မွာျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုရပ္လိုက္ရင္ စမ္းသပ္ခ်က္ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္လို႔ရမွာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ေအာ္ပေရတာေတြက အဲ့ဒီစနစ္ ကို အသက္ဝင္မလာ ႏိုင္ ေအာင္ ပိတ္ထားလိုက္ပါတယ္။ 

1:22 AM ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့၊ ေအာ္ပေရတာေတြက ေပါင္းဖို အေနနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္သမၽွအတည္ၿငိမ္ဆုံးအေျခအေနကို ေရာက္ပီ လို႔ယူဆတဲ့အတြက္ စမ္းသပ္မႈ႔ကို စတင္ဖို႔ ဆုံးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ 

1:23 AM ( The test begins ) က်န္ေနေသးတဲ့ တာဘိုင္ကို ပိတ္လိုက္ပါပီ။

1:23:40 AM  ခုအခ်ိန္မွာ စကၠန္႔ပါ ပါလာပါပီ။ ဒီခ်ိန္မွာ ေအာ္ပေရတာေတြကိ ပါဝါျပန္တက္လာရန္အတြက္ ေပါင္းဖိုထဲမွာ လွည့္ပါတ္ေနတဲ့ ေရပမာဏကို ေလ်ာ့လိုက္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လၽွပ္စစ္ထုတ္မယ့္ တာဘိုင္ကို ပိတ္ထား ဒါေၾကာင့္ ေပါင္းဖိုထဲကို ေရစီး ဝင္ႏုန္းနည္းသြားပီး ရွိေနတဲ့ေရ အနည္းငယ္ဟာ အလြန္အကၽြန္ဆူပြက္လာပါတယ္။ positive void coefficient effect ပါ။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ပါဝါဟာ ႐ုတ္တရက္ ထိုး တက္သြားပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ ပုံမွန္ ထုတ္ေနတဲ့ ပါဝါထက္ အဆ ၁၀၀ ခန္႔ပိုမ်ားပါတယ္။ 

1:23:44 AM ဒါေၾကာင့္ ၄ စကၠန္႔အၾကာမွာ တက္လာတဲ့ အပူခ်ိန္ ဖိအားစတာေတြေၾကာင့္ ေလာင္စာေခ်ာင္းေတြ အရည္ ေပ်ာ္ကုန္ပါတယ္။ ဒီအရည္ေပ်ာ္ကုန္တဲ့ ေလာင္စာေခ်ာင္နဲ႔ ေရနဲ႔ ေပါင္းပီး ေရေႏြးေငြ႕ အလြန္အကၽြန္ထြက္က ေပါက္ကြဲမႈ႔ျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေပါင္းဖိုရဲ႕ အဓိက အူတိုင္ပ်က္စီးသြားပါတယ္။ ေနာက္ ၂ စကၠန္႔ ၃ စကၠန္႔ ခန္႔အၾကာမွာ ဒုတိယအႀကိမ္ေပါက္ကြဲမႈ႔ တခုထပ္ျဖစ္ ပါတယ္။ ဒီေပါက္ကြဲမႈ႔ ၂ ခုေၾကာင့္ unit-4 ရဲ႕ ေပါင္းဖိုအူတိုင္နဲ႔ အထက္က အမိုးအကာ ဟာ ပ်က္စီးသြားပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေပါင္းဖိုကို အလြန္ထူတဲ့ စတီး ကြန္ကရစ္စတာေတြနဲ႔ အုပ္ကာထားတဲ့ containment shell မရွိတာက အဓိက က်တဲ့ အားနည္းခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔သာ containment shell သာရွိခဲ့ရင္ မီးေလာင္တာေတြ၊ ေလာင္စာ အပ်က္အစီးေတြဟာ ေလထဲကို ထြက္သြားစရာအေၾကာင္းမရွိပါဘူး။ ဒီအကာေအာက္မွာသာ ဆက္လက္ရွိေနမွာျဖစ္ပါတယ္။ ( စကားခ်ပ္။  ။ ခုဂ်ပန္မွာ ျဖစ္တဲ့ကိစၥဟာဆိုရင္ ဒီစတီး အကာ ေအာက္မွာျဖစ္ေနတာပါ၊ ခ်ာႏိုဘိုင္းျဖစ္သလို ေလထဲကို ေရဒီယို သတၱိႂကြ ပစၥည္းေတြပ်ံ႕ႏွံ ထြက္ကုန္တာမဟုတ္ပါဘူး၊ ခုထြက္ေနတဲ့ ေရဒီယိုသတၱိႂကြ ပစၥည္းပမာဏ ဟာ လည္းတကယ္ေတာ့ ေပါင္းဖိုကို အေအးခံတဲ့ေရေတြ အေငြ႕ပ်ံ႕တာကေန ပါလာ တာပါ။ ခ်ာႏိုဘိုင္းလို ဒလေဟာ အတားအဆီးမရွိ ထြက္လာတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ခ်ာႏိုဘိုင္းနဲ႔ ဖူကူရွီးမား အဆင့္ ၇ ဆိုပီး လယ္ဗယ္ အတူတူသတ္မွတ္ေပမယ့္ ပ်က္စီးထိခိုက္မႈ႔ပမာဏ အေနနဲ႔ကေတာ့ အေတာ္ကြာျခားတာကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္တာ သတင္းထုတ္ျပန္တာမွာလဲ အဲ့လို ကြာျခားခ်က္ေတြရွိေၾကာင္း ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတြ႕လာပါလိမ့္မယ္။ ) ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အေသအခ်ာ မသိေပမယ့္ ခ်ာနုိဘုိင္းက ေပါက္ကြဲမွု့ ဒုတိယအႀကိမ္ဟာ ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ဓါတ္ေငြ႕ေတြ မ်ားလာတာကေန ျဖစ္မယ္လို႔ေကာက္ ခ်က္ဆြဲပါတယ္။ ဒုတယႀကိမ္ေပါက္ကြဲမႈ႔ ဟာ ပိုမိုျပင္းထန္ပီး သူ႕ေၾကာင့္ graphite မီးေလာင္မႈ႔စတင္ပါတယ္။ ေနာက္ မီးေလာင္ေနတဲ့ graphite ေတြရယ္၊ ေလာင္စာ ေခ်ာင္းက အပ်က္အစီးေတြဟာ ေလထဲကို ပ်ံ႕ထြက္ကုန္ ပါတယ္။ ဒီမီးေလာင္ေနတဲ့ graphite ေတြေလထဲကို ပ်ံ႕ထြက္ပီး ျပန္က်တာကေန ၫူကလီးယားစက္႐ုံရဲ ေနရာ ၃၀ ခန္႔မွာ မီးေလာင္မႈ႔ေတြစတင္ ပါေတာ့တယ္။ ဒီမီးေလာင္မႈ႔ဟာ ပထမ အေရးေပၚကိစၥျဖစ္ပါတယ္။ မီးၿငိမ္းသတ္မႈ႔နဲ႔ မီးသတ္သမားေတြကို ေရဒီေရးရွင္း အႏၲရာယ္အေၾကာင္း အသိမေပးပဲ အကာအကြယ္မရွိ ခိုင္းေစတဲ့အေၾကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ေနာက္ပိုင္း မီးသတ္သမားေတြ ေသေၾကတဲ့ ကိစၥ ေတြကို ေတာ့ ေနာက္တပိုင္းက်မွ ဆက္လက္ ဖတ္ၾကတာေပါ့ဗ်ား။

ကဲေတာ္ေသးပါပီ။
ကိုဆန္းေမာ္


7 comments:

  1. အဆင္႔ျမင္႔နည္းပညာတစ္ရပ္ကို
    သာမန္လူ နားလည္ေအာင္ ေရးနိုင္ပါေပတယ္

    အားေပးလွ်က္

    ReplyDelete
  2. ဆရာကိုဆန္းေမာ္ေရ
    ဒီေလာက္ေရးေပးမယ္လို႕မထင္ထားဘူး။
    အရမ္းေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
    သိမ္းထားရမယ္႔စာမ်ိဳးပဲ။

    ReplyDelete
  3. ဟုတ္ကဲ့ဗ်ာ ကိုအမည္မသိေကာ၊ မေကာင္းမြန္ဝင္းေကာ၊ ေက်ာ္နွင္းဆီလြင္ေကာ၊ တၿခားစာလာဖတ္သူေတြေကာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ခုေနာက္ပုိင္း အလုပ္နဲနဲၿပန္ရွုပ္လာလို့ ေန့တုိင္းေတာ့ မတင္ၿဖစ္ေလာက္ေတာ့ဘူး။ ၁ပါတ္ ၂ခု.၃ခုေလာက္ပဲတင္ၿဖစ္ ေတာ့မယ္ထင္တယ္။
    ကိုဆန္းေမာ္

    ReplyDelete
  4. အမေလး ဆရာကိုဆန္းေမာ္ရယ္
    တပတ္ ၂ခု၃ခု က သိပ္မတင္ျဖစ္ေလာက္ဘူးကိုေျပာတာလား
    production အရမ္းေကာင္းတယ္။
    ေစာင္႔ဖတ္မယ္ေနာ္။

    ReplyDelete
  5. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  6. ကိုဆန္းေမာ္ေရ
    အခ်ိန္ရိွမွေအးေဆးေရးပါ
    ဖတ္ရတာအေတာ္အရိွန္တက္လာသလို
    ဇာတ္ရည္လည္းလည္လာၿပီ
    ဖတ္ရင္းသိပ္မခက္ေတာ႕ဘူး :))
    ခက္ခက္ေတြေရးေပးတာပဲေက်းဇူးတင္လွၿပီ

    ReplyDelete
  7. မေကာင္းမြန္ဝင္းေရ၊ အမေၿပာသလိုပဲဗ်။ တပါတ္ ၂ ခု ၃ခု ေလာက္ တင္နုိင္မယ္ထင္တာ။ မတင္လိုက္နုိင္ဘူးဗ်။ အလုပ္မ်ားေနတာနဲ့ခုမွပဲ တခါၿပန္တင္ၿဖစ္ေတာ့တယ္။ ေဆာရီးပါဗ်ိဳ့။ ပထမ ထင္ထားသေလာက္ မေရးၿဖစ္တာ။ ကဲ အားလံုးစာလာဖတ္ၾကတာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ေနာ့္
    ကိုဆန္းေမာ္

    ReplyDelete